سندروم پیریفورمیس-درمان عضله گلابی یا هرمی-رهاسازی سیاتیک-فیزیوتراپی شریعتی

آناتومی عضله پیریفورمیس یا گلابی شکل یا هرمی

عضله پیریفورمیس از سطح قدامی ناحیه لگن و محاذات دومین و سومین و چهارمین مهره ساکروم منشأ گرفته و به سمت خارج و قدام از حفره سیاتیک بزرگ خارج شده و به تروکانتر استخوان فمور اتصال پیدا می کند. که در شکل های فوق ملاحظه می نمایید.

واریاسیون ( تنوع شکل ) های عصب سیاتیک و عضله پیریفورمیس را در شکل سوم فوق ملاحظه می نمایید. با توجه به این درگیری ها اختلالات متنوعی از این آسیب می تواند ایجاد شود ولی به طور معمول عصب سیاتیک از زیر عضله پیریفورمیس به سمت پایین امتداد پیدا می کند.

سندروم پیریفورمیس piriformis syndrome چیست؟

در بسیاری از شرایط دردهای ناحیه لگن می تواند از سندروم پیریفورمیس باشد. در این سندروم که نام دیگرش می‌تواند درگیری‌های ریشه های سیاتیک یا تنه خود سیاتیک باشد ، اختلالات در عضله پیریفورمیس سبب گیر افتادگی عصب شده و دردهای سیاتیکی را ایجاد می‌کند.

علائم و نشانه های سندروم پیریفورمیس چیست؟

بیماران با سندروم پیریفورمیس اختلالات متنوعی را می توانند داشته باشند. از ایجاد سفتی در ناحیه لگن و باسن تا احساس پارستزی مورمورشدن و ایجاد التهاب و تورم در ناحیه و حتی فشار و سنگینی هنگام راه رفتن می باشد. اما به طور کلی درد حاصله از سندروم پیریفورمیس مطابق شکل زیر خواهد بود.

این درد همانطور که در شکل زیر مشاهده می نمایید از ناحیه گلوتئال ( باسن ) شروع شده و تا پشت زانو امتداد پیدا می کند.

عوامل ایجاد کننده سندروم پیریفورمیس

به طور کلی طبق تقسیم بندی نیل و همکاران سندروم پیریفورمیس به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود.

در سندروم پیریفورمیس اولیه که کمتر از ۱۵ درصد از درگیری ها را شامل می شود که منشاء اصلی اختلالات آناتومیکی میباشدکه واریاسیون های عصب سیاتیک عامل اصلی آن است.

سندروم پیریفورمیس ثانویه در نتیجه یک اختلال دیگری می تواند ایجاد شده باشد که این اختلالات می تواند شامل :

• تروما
• توده ایسکمیک
• اسپاسم عضلانی
• تغییرات بیومکانیکی ناحیه لگن
• نشستن های طولانی مدت روی سطوح سخت یا wallet neuritis
• کوتاهی عضله
• فعالیت بیش از حد عضله پیریفورمیس مانند راه رفتن های طولانی مدت
• تریگر پوینت عضله پیریفورمیس
• توده های چربی ناحیه ساکروایلیاک
• تزریق های ناحیه
• توده های کولورکتال

اپیدمیولوژی یا شیوع شناسی در سندروم پیریفورمیس

• این عارضه ارتباط و همبستگی با سندروم ها و اختلالات دردهای ناحیه کمر دارد به طوری که در یک مطالعه ملاحظه گردید که ۳۳ درصد از بیماران مبتلا به کمردرد دردهای ناحیه پیریفورمیس را نیز گزارش نمودند.
• این عارضه در بیشتر موارد در دوره سنی ۳۰ تا ۴۰ سالگی رخ می دهد و در سنین کمتر از ۲۰ سال به ندرت دیده می شود.
• نکته بسیار مهم این است که اغلب موارد این سندروم همراه با دردهای ناحیه کمر بوده و چون با الگوهای دردهای ناحیه کمر یکسان می باشد غالباً تشخیص داده نشده و با سایر درد ها اشتباه گرفته می شود.
• این سندروم در خانم‌ها نسبت به آقایان از شیوع بیشتری برخوردار است. به طور تقریبی از هر ۶ خانم درگیر یک آقا درگیری را خواهد داشت. و این می تواند مرتبط با تغییرات بیومکانیکی لگن در خانم‌ها نسبت به آقایان باشد. همچنین میزان بستری شدن در بیمارستان در خانم‌ها نسبت به آقایان بیشتر بود.

ریسک فاکتورهای سندروم پیریفورمیس

از موارد خطر ساز ایجاد سندروم پیریفورمیس می‌باشند.

• افرادی که طولانی مدت در سطوح سفت و سخت می نشینند
• فعالیت‌های بدنی ناگهانی و شدید در اندام تحتانی
• جراحی های ناحیه کمر
• اختلالات خواب
• ضعف عضلانی
• سندروم مورتون Morton neuroma

تشخیص سندروم پیریفورمیس

تشخیص سندروم پیریفورمیس بر اساس یافته های کلینیکی و پاراکلینیکی استوار است در یافته های کلینیکی پزشک متخصص و فیزیوتراپیست تاریخچه ای از شرایط ایجاد درد از بیمار خواهند گرفت که در آن در خصوص نحوه ایجاد درد و زمان ایجاد آن صحبت خواهد شد در ادامه ممکن است به صورت ویژه تست های اختصاصی تست فری برگ Freibergs test را برای تشخیص سندروم پیریفورمیس در نظر بگیرند.

در یافته های پاراکلینیکی ممکن است پزشک متخصص برای شما ام آر آی یا سی تی اسکن را نیز در نظر بگیرد همچنین سونوگرافی می تواند در تشخیص کمک کننده باشد.

پیشگیری از سندروم پیریفورمیس

برای پیشگیری از سندروم پیریفورمیس لازم است تا عوامل خطرساز و ایجاد کننده را به حداقل رساند که برای انجام این کار می بایست در صورت امکان عضلات ناحیه را تقویت نمود با تقویت عضلات احتمال اسپاسم عضله کمتر شده و همچنین اگر در موارد دیگری پزشک یا فیزیوتراپی سمت متخصص توصیه اصلاح ساختار بدنی به خصوص در مواردی که اختلال اندام تحتانی یا چرخش لگن یا ضعف عضلانی و همچنین ابنرمالیتی های عضلانی در ناحیه کمر وجود داشته باشد را اصلاح نمود.

درمان سندروم پیریفورمیس

فیزیوتراپی در ناحیه پیریفورمیس می تواند شامل موارد زیر باشد که در کلینیک فیزیوتراپی مرکزی شریعتی قابل اجرا و درمان می باشد :

تمرینات کششی زیر برای رفع گرفتگی عضله پیریفورمیس مفید می باشند.

مطابق شکل زیر حالت طاق باز دراز کشیده و پای مبتلا را روی زانوی پای دیگر قرار داده و کشش را از طریق جمع کردن زانوی مقابل درناحیه انجام دهید حرکت را میتوانید به صورت مقداری مکث در انتهای حرکت و تکرار آن با پای مقابل انجام دهید تعداد انجام ده مرتبه و سه ست قابل انجام خواهد بود.

در برخی موارد ممکن است فیزیوتراپیست متخصص مطابق شکل زیر اقدام به کشش عضله پیریفورمیس نماید همانطور که در شکل ملاحظه می گردد کشش از طریق جمع کردن زانو و چرخش داخل انجام می شود.

مطابق شکل زیر می توانید از طریق استفاده یک توپ و یا فوم رولر در شکل بعدی اندام مبتلا را روی زانوی مقابل قرار داده و کشش همراه با فشار روی توپ و فوم را انجام دهید حرکت با زمان بیشتر نتیجه مطلوب خواهد داشت.

کشش عضله پیریفورمیس می تواند مطابق شکل زیر توسط خود شخص نیز انجام شود. همانطور که ملاحظه می نمایید زانو را به سمت سینه جمع کرده مقداری چرخش به داخل انجام می شود حرکت می‌تواند با مکث در انتها و تنفس عمیق در چند ست تکرار شود.

یکی از ورزشهای مناسب در بهبود گرفتگی های عضلانی ورزش یوگا می باشد. مطابق شکل زیر حرکت یوگا برای کشش عضله پیریفورمیس در پای راست انجام میشود.

برای سهولت در امر کشش می‌توانید مقابل را در زیر تنه قرار داده به نحوی که پاشنه پا در زیر شکم قرار گرفته به سمت زانوی راست خم می شوید این حرکت برای کشش عضله پیریفورمیس بسیار مناسب است.

• استفاده از گرما و الکتروتراپی در بهبود گرفتگی های عضلانی
• امواج صوتی یا اولتراسوند
• استفاده از امواج شورت ویو دیاترمی
• استرچ عضله
• تقویت عضلات از طریق تمرینات طبی
• استفاده از ماساژ و ریلکسیشن و مایوفاشیال ریلیز
• استفاده از لیزر های کم توان و پرتوان
• بهره گیری از فواید مثبت ترکشن در کاهش اسپاسم های عضلانی
• بهره‌مندی از خواص مثبت میدان های مغناطیسی یا مگنت با پروتکل رفع اسپاسم
• درمان های دستی شامل رهاسازی عضله پیریفورمیس
• ایجاد بازخوردهای کلامی و بینایی در تمرینات اصلاحی
• نیدلینگ و استفاده از الکتروتراپی همراه با آن در کاهش تنشنهای عضلات درگیر که یکی از موثرترین روش ها در رفع گرفتگی های عضلانی و تریگر پوینت ها می باشد. ( نتایج فوق العاده در نیدلینگ پیریفورمیس ایجاد شده است )

نتایج درمانی در سندروم پیریفورمیس

نتایج درمانی در سندروم پیریفورمیس بسته به اینکه عارضه چقدر طولانی بوده و یا اینکه شرایط جسمی بیمار در چه مرحله‌ای قرار دارد و روش‌های درمانی متفاوت است. درمان های ساده در منزل قابل اجرا می باشد در صورتی که درمان‌های در منزل نتیجه بخش نبود می توان از درمان های کلینیکی که در کلینیک فیزیوتراپی شریعتی انجام شده و نتایج شگرفی در بیماران ایجاد شده است استفاده نمود نمونه ای از نتایج درمانی کلینیک فیزیوتراپی مرکزی شریعتی را در لینک زیر ملاحظه می نمایید.

برای کسب اطلاعات بیشتر لطفاً به لینک های زیر مراجعه نمایید

الگوی درد در سندروم پیریفورمیس

این درد همانطور که در شکل زیر مشاهده می نمایید از ناحیه گلوتئال ( باسن ) شروع شده و تا پشت زانو امتداد پیدا می کند.

فیزیوتراپی در سندروم پیریفورمیس

فیزیوتراپی در ناحیه پیریفورمیس می تواند شامل موارد زیر باشد که در کلینیک فیزیوتراپی مرکزی شریعتی قابل اجرا و درمان می باشد :

• استفاده از گرما و الکتروتراپی در بهبود گرفتگی های عضلانی
• امواج صوتی یا اولتراسوند
• استفاده از امواج شورت ویو دیاترمی
• استرچ عضله
• تقویت عضلات از طریق تمرینات طبی
• استفاده از ماساژ و ریلکسیشن و مایوفاشیال ریلیز
• استفاده از لیزر های کم توان و پرتوان
• بهره گیری از فواید مثبت ترکشن در کاهش اسپاسم های عضلانی
• بهره‌مندی از خواص مثبت میدان های مغناطیسی یا مگنت با پروتکل رفع اسپاسم
• درمان های دستی شامل رهاسازی عضله پیریفورمیس
• ایجاد بازخوردهای کلامی و بینایی در تمرینات اصلاحی
• نیدلینگ و استفاده از الکتروتراپی همراه با آن در کاهش تنشنهای عضلات درگیر که یکی از موثرترین روش ها در رفع گرفتگی های عضلانی و تریگر پوینت ها می باشد. ( نتایج فوق العاده در نیدلینگ پیریفورمیس ایجاد شده است )